PSD2, de opvolger van PSD, is een Europese richtlijn die open en transparant bankieren stimuleert. Dit wordt ook wel open banking genoemd.
Het achterliggende idee van open banking is dat een open markt zorgt voor meer concurrentie, keuzemogelijkheden en innovatie. Banken moeten derde partijen, met toestemming van de klant, toegang geven tot betaalrekeningen. Op deze manier is het mogelijk voor die derde partijen om nieuwe diensten te ontwikkelen.
Een Nederlands voorbeeld van zo’n nieuwe dienst is Tikkie. PSD2 helpt dus bij de ontwikkeling van nieuwe, moderne betaaldiensten. De ontwikkelingen gaan echter traag, mede doordat banken een wirwar aan technieken en werkwijzen hanteren als het gaat om de implementatie van betaalinitiatie. Het aantal betaalinitiatiediensten is mede daarom in Nederland zeer beperkt.
Payment initiation is een betaalroute, die vergelijkbaar is met netwerken zoals Visa of Mastercard. Via zo'n route wordt een betaling tussen financiële instellingen (vaak: banken) gestart. Elke route heeft afspraken. Zo is een betaling via Visa of Mastercard altijd terug te draaien (via een stornering). Maar afspraken kunnen verschillen van route tot route. Een betaling via payment initiation is bijvoorbeeld niet terug te draaien. Ook de kosten tussen de verschillende routes verschillen.
Bij Pay. verwachten we dat er in de toekomst een handvol aan grote ‘routes’ bestaat, en een groot aantal kleinere alternatieven. Payment initiation hoort daar wat ons betreft zeker bij. Momenteel wordt in Nederland iDEAL door veel consumenten gebruikt. Ook in België is de populariteit van diensten als Bancontact, Apple Pay via Bancontact en betalen via QR-code erg groot. Daar kan payment initiation op dit moment nog lang niet aan tippen.
In landen als Duitsland, Italië en Spanje, zijn de betalingssystemen minder vooruitstrevend. Lokale merken zoals GiroPay en Sofort gebruiken soms al payment initiation om betalingen te verwerken.. Bied je jouw diensten aan in deze landen, dan kan payment initiation een mooie toevoeging aan jouw betalingsopties zijn.
In Nederland was Rabobank in maart 2019 de eerste grootbank die met een API-koppeling kwam om het derde partijen mogelijk te maken betaalinitiatiediensten uit te baten. Later volgden ABN AMRO en ING door een eigen API ter beschikking te stellen.. Er is dus geen eenduidig IT-landschap waarop een betaaldienstverlener eenvoudig kan inprikken.
Daarnaast hanteren banken verschillende werkwijzen. Zo vraagt Bunq standaard vooraf om een IBAN, terwijl Rabobank, ING en ABN AMRO dat niet doen. En banken als Knab en Revolut ondersteunen bijvoorbeeld geen end-to-end identification (E2E ID, een manier om een transactie te voorzien van een omschrijving of een tag), terwijl veel andere banken dat wel doen. Dergelijk verschillen maken dat betaalinitiatie er bij elke bank weer net iets anders uitziet.
Op Europees niveau probeert de Berlin Group, een samenwerking van 26 financiële instellingen uit tien Europese landen, daar verandering in te brengen. De Berlin Group heeft als doel open banking zo toegankelijk mogelijk te maken door een standaard-framework aan te bieden waarop zowel banken als derde partijen eenvoudig kunnen aansluiten.
iDEAL en Payment initiation lijken op elkaar, maar er zijn ook belangrijke verschillen.
iDEAL is een commercieel merk in Nederland, maar geen technische betaaloplossing. Bij elke iDEAL-transactie is een acquirer betrokken die het geld int en bij problemen onderzoek doet. iDEAL zelf faciliteert dat niet.
Payment initiation is juist een technische betaalmethode waarbij een derde partij, met toestemming van de consument, direct een betaling initieert vanaf de bankrekening van de consument. Dit is zonder tussenkomst van een aparte acquirer.
Omdat Pay zelf een acquirer-licentie heeft, merken merchants bij ons geen verschil tussen iDEAL en payment initiation. Bij andere aanbieders kan dat wél verschillen.
Qua gebruikerservaring hebben Nederlandse banken slechts kleine verschillen aangebracht ten opzichte van iDEAL, vooral bij mobiele betalingen. Op desktop zijn die verschillen iets groter: